Amosando publicacións coa etiqueta Idade Media. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Idade Media. Amosar todas as publicacións

luns, 29 de outubro de 2018

ORÍGENES DEL CULTO AL APÓSTOL SANTIAGO


Santiago fue uno de los doce apóstoles de Jesucristo.

Predicó el cristianismo en Occidente y evangelizó España. Según la tradición la noche del dos de enero del año 40 se le apareció la Santísima Virgen a orillas del río Ebro en Zaragoza para confortarle ante las dificultades que encontraba para que la gente aceptara el Evangelio. En ese lugar Santiago construyó un pequeño templo, origen de la Basílica del Pilar de Zaragoza.

Cuando regresó a Palestina fue decapitado por Herodes Agripa, alrededor del año 44 d. C. Es el primer Apóstol que muere mártir:
 «Por entonces el rey Herodes prendió a algunos de la Iglesia para maltratarlos. Hizo morir a espada a Santiago, hermano de Juan.» (Hechos de los Apóstoles 12, 1-2)

Su cuerpo fue recogido por dos de sus discípulos y embarcado en una pequeña nave en el puerto de Jaffa que por sí sola arribó a las costas gallegas y remontó el río Ulla hasta Padrón, siendo enterrado al pie del monte Libredón. Las guerras y la despoblación hicieron que este lugar fuera, poco a poco, cayendo en el olvido.

A principios del siglo IX el ermitaño Pelayo observó que unas extrañas estrellas alumbraban un lugar en el bosque Libredón. Avisó al Obispo de Iria Flavia, Teodomiro, que identificó el lugar como el sepulcro del Apóstol Santiago y de sus discípulos Atanasio y Teodoro y lo comunicó al rey Alfonso II, el Casto, que ordena levantar una primera y modesta Basílica, llamada de Antealtares, que fue consagrada en el año 834 y un Monasterio encomendado a los Benedictinos.
El Papa León es informado y la noticia se difunde rápidamente por todo el mundo cristiano. Aquel lugar se convierte, poco a poco, en Compostela, cuyo nombre deriva de «Campus Stellae» en alusión a las estrellas que permitieron el descubrimiento. El año 899 se consagró una Basílica mayor que la anterior, mandada construir por Alfonso III. La tumba del Apóstol Santiago se convirtió en un punto de referencia para toda la cristiandad y comenzaron las peregrinaciones a Santiago de Compostela.

El año 844 ocurrió otro fenómeno sobrenatural que ensalzaría aún más la figura del Apóstol Santiago. En la batalla de Clavijo, cerca de Logroño, el Rey Ramiro I de Asturias se enfrentaba, en clara desventaja numérica, a las tropas musulmanas de Abderramán II. En medio de la batalla apareció el Apóstol Santiago a lomos de un caballo blanco, armado con una espada, luchando y venciendo a los moros.

El año 997 Almanzor entra en Compostela y arrasa el templo, aunque respeta la tumba del Apóstol. Su caballo abreva en la fuente de la Iglesia y las campanas de la Basílica son transportadas a hombros de prisioneros cristianos hasta Córdoba.

Posteriormente se reconstruye la Basílica. Durante el Siglo XI se produce un gran auge de las peregrinaciones a Santiago facilitado por las numerosas hospederías, hospitales, iglesias, monasterios y abadías que pone en marcha la Orden de Cluny, favoreciendo el viaje del peregrino.

En 1095 el Obispo de Compostela don Diego Gelmírez consigue que el Papa Urbano II traslade la sede episcopal desde Iria Flavia a Compostela con categoría de "sede apostólica", al igual que Roma.

El Codex Calixtinus o Liber Sancti Iacobi es un manuscrito del Siglo XII cuyo original se encuentra en la Catedral de Santiago. Está estructurado en cinco libros. El libro quinto es la "Guía del Peregrino" atribuida al clérigo francés Aymeric Picaud que describe detalladamente los santuarios de la ruta, la hospitalidad de las gentes, la comida, las fuentes, los ríos, las costumbres locales, etc.

El Papa Calixto II en 1122 instituyó la gracia del Año Santo Jacobeo (o Compostelano). Posteriormente Alejandro III en su Bula "Regis Aeterni" (1179) concede a perpetuidad el privilegio del Jubileo (Año Santo) a aquellos años en que la festividad de Santiago (25 de julio) coincida en domingo, resultando una periodicidad de 6-5-6 y 11 años (1982, 1993, 1999, 2004, 2010, 2021...).

Comienza así la etapa dorada de las peregrinaciones a Santiago. El santuario se convierte en el más visitado del mundo cristiano, superando a Roma y Jerusalén. Santos, reyes, nobles, caballeros, burgueses, artesanos y campesinos, con o sin cortejo, a pie o a caballo, peregrinan a Compostela.

A finales del siglo XIV y durante el XV, las peregrinaciones comienzan a decaer por la peste y las guerras. Los caminos ya no son seguros y los monasterios carecen de medios para atender a los peregrinos.

Alrededor de 1587 el Arzobispo de Santiago, San Clemente, ante las amenazas de los ataques de los piratas ingleses, mandados por sir Francis Drake, a las costas gallegas con la intención de destruir Santiago, ocultó las reliquias del Apóstol que estuvieron perdidas durante 300 años. Este hecho supuso la casi desaparición de las peregrinaciones.

En 1879 se redescubren los restos del Apóstol. En 1878, el Cardenal Payá y Rico realizó unas reformas en el altar mayor de la Catedral . La noche del 28 de enero de 1879 los trabajadores perforaron una bóveda y encontraron una urna con los esqueletos de tres varones. El Papa León XIII por medio de la Bula "Deus Omnipotens" anuncia a todo el mundo católico el descubrimiento de los restos del Apóstol lo que hace que comiencen de nuevo las peregrinaciones a Santiago.

La ciudad de Santiago de Compostela es declarada "Bien Patrimonio de la Humanidad" por la UNESCO en 1985.

sábado, 28 de outubro de 2017

O gótico


A arte gótica desenvolveuse nas cidades na Baixa Idade Media.
O rexurdir das cidades e o diñeiro do comercio dos burgueses permitiu a construción de grandes catedrais e edificios civís: sobre todo os pazos, casas do concello, lonxas, hospitais, universidades...

No gótico a imaxe de Deus é máis humana e misericordiosa. Foi un arte máis naturalista e realista.

Na arquitectura gótica destaca a ansia de elevar os edificios, de verticalidade ( ansia de Deus, de tocar o ceo) e o afán pola luz. Os muros perden a función de soporte e son reemprazados por vidreiras.

As características fundamentais son:

Elementos de soporte:
Muros de pedra lixeiros e reemprazados por vidreiras. Dan aos edificios unha imaxe de lixeireza e que  no seu interior haxa moita luz.
Os pilares e columnas adelgazan.
Os contrafortes sepáranse dos muros e sobre eles  se apoian os  arcobotantes.




Elementos soportados:
Arco apuntados ou oxivais,
Bóvedas de crucería, formada polo cruce de varios arcos apuntados e que descansan sobre finas columnas, que transmiten o peso das cubertas aos arcobotantes e contrafortes.




Planta de cruz latina coa nave central moi elevada e coa cabeceira moi desenvolvida. Poden chegar a ter ata cinco naves ou máis.



venres, 27 de outubro de 2017

O románico

A presenza da igrexa cristiá na vida da Alta Idade Media ten a súa parte máis visible na arte románica. O románico ( S XI - XIII) chamado así porque recordaba a arte romana, pretende achegar aos crentes a Deus. Esta influencia da relixión na arte déixase sentir na arquitectura, escultura e pintura.

Podemos ver o románico tanto en igrexas pequenas e grandes templos ou nos mosteiros.

Características  propias do románico

Elementos de soporte:
Muros  de pedra grosos con escasas ventás e aberturas.
Pilares e columnas con capiteis decorados.
Contrafortes: pilares adosados ao exterior dos muros para axudar a soportar o peso das cubertas.

Elementos soportados:
Arcos de medio punto ( media circunferencia)
Bóveda de canón, formada pola prolongación do arco de medio punto.
Pinturas e esculturas con cores.

Planta
Planta de cruz latina: brazo lonxitudinal máis longo que o transversal. Normalmente ten tres naves: unha central máis alta que as dúas laterais.



Planta basilical: Un só brazo, lembrando ás basílicas romanas.



xoves, 26 de outubro de 2017

Unha cultura moi relixiosa


Na Europa medieval estaban presentes tres relixións: cristiá, xudea e musulmá. Pero destas tres, a maioritaria e a que máis influencia tivo foi a cristiá.

A igrexa xogaba un importante papel na cultura medieval. Os monxes dos mosteiros eran os verdadeiros gardiáns da cultura. Nas súas bibliotecas, os monxes copistas copiaban texto relixiosos, científicos, filosóficos... eran os códices. Moi coñecido é o Códice Calixtino da Catedral de Santiago, que inclúe unha especie de guía de viaxe para o peregrino.


Por outra banda a sociedade cristiá er moi relixiosa. Ademais de mosteiros para o clero, en cada aldea e cidade construíase unha igrexa de pequeno tamaño ou unha gran catedral.

As igrexas decorábanse con esculturas e pinturas de historias sagradas para que os fieis menos cultos puideran entender a biblia como un libro ilustrado.

As normas para construír impoñíaas a igrexa.

Os dous estilos principais foron o románico ( partiu da Abadía de Cluny, Francia) e o gótico (partiu desde o mosteiro de Citeaux e os seus monxes cistercienses)

Polo tanto, a arte da Idade Media ten unha motivación relixiosa e cristiá.

mércores, 25 de outubro de 2017

Por que xa non falamos latín?

Nos reinos cristiáns só o clero e a nobreza dominaban o latín. O clero era o estamento máis culto e conservaban grandes bibliotecas nos mosteiros.




A comezos da Idade Media a maioría da poboación falaba un latín vulgar que se foi mesturando coas  linguas europeas que se falaban en cada lugar e deron lugar a outras linguas novas: francés, portugués, catalán, galego... Estas novas linguas chámanse linguas románicas, e, delas a máis falada hoxe no mundo é o castelán.

Pasado un tempo estas linguas foron impoñéndose ao latín.


martes, 24 de outubro de 2017

Como se vivía nos reinos cristiáns?

Nas poboacións dos reinos cristiáns da nosa península viviase da agricultura e da gandería ovina, o comercio era moi, moi limitado.


Os reinos cristiáns do norte, a medida que ían avanzando cara o sur, víronse obrigados a repoboar os territorios tomados aos musulmáns. Esta repoboación beneficiou a diferentes grupos sociais.


Os reis aumentaban os territorios sobre os que exercían o seu poder e conseguían vasalos.




Os nobres recibían novas terras e aumentaban así o seu prestixio e as súas riquezas.




Os monxes fundaban mosteiros e predicaban o cristianismo nos novos territorios.





Os labregos que repoboaban un territorio conseguían terra propias que podían traballar.


Ademais de repoboar, era importante defender os territorios para evitar novas invasións.  Por iso, os cristiáns que se instalaron nas cidades musulmáns mantiveron o alcázar e as murallas como elementos defensivos.

Cando se formaron novas cidades, tamén se fortificaban con murallas e se construía un castelo. Nas pequenas poboacións  tamén se construíron  fortalezas.




Orixe e formación dos reinos cristiáns

Tras a invasión musulmá, algúns nobres visigodos fuxiron ás montañas do norte da Península. Alí xunto cos poboadores ástures, iniciaron un proceso polo cal os reinos cristiáns avanzaron cara o sur e ocuparon os territorios andalusís. foi a chamada Reconquista.

Neste longo proceso de máis de sete séculos xurdiron os chamados reinos cristiáns.


Evolución dos reinos cristiáns

Reino de Asturias: 

Un pequeno núcleo de cristiáns refuxiouse na Cordillera Cantábrica xunto cos poboadores da zona, resistindo a invasión musulmá. No ano 722, o seu primeiro rei Pelayo iniciou o avance cara o sur contra o Al- Ándalus. Vénceos na batalla de Covadonga . Así nace o reino de Asturias.
Pouco a pouco foron ampliando o territorio a Galicia, León e Castela. Nacen así os seguintes reinos:

Reino de León No século IX, os reis asturianos amplían o territorio cara o sur. No ano 910 Garcia I, á morte de seu pai recibe as terras de León e  Castela, nacendo así o reino de León.

Séculos máis tardes este reino pasou a chamarse reino de León.

Reino de Castela No reino de León vanse construíndo castelos na parte leste, unha liña defensiva contra os musulmáns. Este territorio recibe o nome de Castela. O conde Fernán González, no século X independizouse de León e proclámase rei de Castela.

En 1230 uníronse os reinos de León e Castela na Coroa de Castela e, en 1469, o matrimonio dos Reis Católicos uniu as coros de Castela e Aragón.

Reino de Portugal  No ano 868 dentro do reino de Asturias fundouse o condado  de Portugal.
En 1139 independízase e forma o reino de Portugal


A Marca Hispánica

Carlomagno, o rei franco, creo unha liña defensiva contra a invasión musulmá. Nos Pirineos formáronse condados e marquesados que dan lugar a tres núcleos de resistencia:

Reino de Pamplona-Navarra Viviu o seu esplendor co rei Sancho III o Maior, quen no século XI, dominou os territorios de Aragón e Castela.
Este reino caería en poder da Coroa de Castela no ano 1512.

Os condados cataláns Formaban parte da Marca Hispánica que os francos dominaban nos Pirineos. No século X, o conde Borrell II de Barcelona logrou a independencia.

Reino de Aragón Os condados aragoneses estiveron baixo o control dos francos ata establecerse como reino no século XI

En 1164, Aragón e o condado de Barcelona formaron a coroa d Aragón, á que se uniron no século XIII Mallorca e Valencia. No século XV a coroa de Aragón únese a Coroa de Castela.






luns, 23 de outubro de 2017

Como se vivía en Al-Ándalus

Al-Ándalus foi un importante centro cultural do mundo medieval. Os sabios conseguiron grandes avances científicos en medicina, astronomía e nas matemáticas. Eles foron os que introduciron os números que utilizamos hoxe en día. Tivo tamén unha enorme importancia a literatura andalusí, escrita en árabe.

O centro da vida económica, social e política eran as cidades. As cidades estaban rodeadas de murallas, as súas calles eran estreitas e irregulares. A parte principal das cidades  era a medina onde se situaban os edificios máis importantes e onde vivían os artesáns e comerciantes. Nos seus talleres fabricaban obxectos de coiro, cerámica, vidro e orfebrería. O intercambio dos seus produtos realízase no zoco ou mercado.

Os musulmáns construían  en lugares estratéxicos palacios fortificados chamados alcázares.


As terras de cultivo estaban situadas fora das murallas e gran parte da poboación dedicábase ao seu cultivo. Desenvolveron novas técnicas de regadío, construíron alxibes, acequias  e usaban norias.

Trouxeron de Oriente plantas como a laranxeira, o arroz.

Outro edificio propio das cidades musulmáns era a mezquita, un lugar de oración e estudo. O minarete era a torre situada á entrada. No patio había unha fonte para lavarse.


Os baños, no mundo islámico, eran un dos centros principais da vida social. O baño era unha actividade de carácter ritual, a hixiene do corpo é considerada un acto de purificación relixiosa. Tamén era un lugar de reunión, descanso e relación.



Que foi Al-Ándalus?

O Islam é a relixión dos musulmáns. Cren nun único Deus, Alá e no seu profeta Mahoma. O seu libro sagrado é o Alcorán.

Tras a morte de Mahoma, un imperio islámico estendeuse desde a India ao norte de África, no século VIII os musulmáns  comezaron a invadir España e crearon un reino que chamaron Al- Ándalus.



A evolución de Al_Ándalus
  •  711 -756 Tras derrotar o último rei visigodo, Don Rodrigo, na batalla de Guadalete, fúndase unha provincia do Imperio musulmán en Al-Ándalus: O emirato dependente de Córdoba. Obecede directamente ao califa de Damasco, máximo líder relixioso e político do Imperio. 






  • 756 - 929 O califa de Damasco e a súa familia son asasinados. Abderramán I sobrevive e foxe a Al- Ándalus, onde  se proclama emir independente do novo califa musulmán en cuestións políticas.
  • 929 - 1031 O emir Abderramán III proclámase califa, e a independencia relixios.  O califato de Córdoba foi unha época de esplendor cultural.
  • 1031 - 1212 As loitas internas acaban co califato, que se divide en reinos chamados taifas. Novos exércitos musulmáns chegan de África, pero son derrotados polos cristiáns nas Navas de Tolosa.
  • 1212 - 1492 Os cristiáns continúan conquistando territorios musulmáns, ata que en 1492 conquistan o último reino andalusí: o reino de Granada.








venres, 20 de outubro de 2017

Que foi o reino de Toledo?

Os visigodos foron un pobo xermánico que invadiron  parte do imperio romano e se instalaron en Hipania. Adoptaron a lingua latina e o cristianismo.
Os reinos cristiáns formados polos xermánicos en Europa foron medrando durante a Idade Media. A mediados do século VI, os visigodos fundaron en España o reino de Toledo. 
Os musulmáns procedentes de África loitaron contra os Visigodos e puxeron fin ao reino visigodo a inicios do século VIII.